Yerli Malı Belgesi Nedir? Başvuru Şartları ve Süreçleri

Yerli Malı Belgesi Nedir? Başvuru Şartları ve Süreçleri

Türkiye'de üretim yapan işletmeler açısından önemli belgelerden biri Yerli Malı Belgesidir. Özellikle kamu ihalelerine katılan üreticiler açısından önem taşıyan bu belge, bir ürünün ilgili mevzuatta belirlenen şartları sağlayarak Türkiye'de üretildiğinin ve gerekli yerli katkı oranına sahip olduğunun belgelendirilmesini sağlar.

1 Ocak 2026 itibarıyla Yerli Malı Belgesi uygulamasında yeni dönem başlamıştır. Yeni sistemin temel düzenlemesi Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) olup başvuru ve belgelendirme işlemleri bu Tebliğ ile TOBB tarafından yayımlanan uygulama usul ve esaslarına göre yürütülmektedir.

Bu yazımızda Yerli Malı Belgesinin ne olduğunu, kimlerin alabileceğini, %51 yerli katkı oranının nasıl hesaplandığını, mali müşavirin görevini ve başvuru sürecini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

1. Yerli Malı Belgesi Nedir?

Yerli Malı Belgesi, bir ürünün ilgili mevzuat kapsamında yerli malı şartlarını taşıdığını gösteren belgedir.

Belgenin temel hukuki dayanaklarından biri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63'üncü maddesidir.

Yerli malının belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından çıkarılan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) ile düzenlenmiştir.

Yeni Tebliğ 25 Ocak 2025 tarihli ve 32793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış; temel hükümleri 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulamaya girmiştir.

2. Yerli Malı Belgesinin Kanuni Dayanağı Nedir?

Yerli Malı Belgesi uygulamasının başlıca mevzuat dayanakları şunlardır:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu – Madde 63

Kamu ihalelerinde yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler bakımından uygulanabilecek veya mevzuatta öngörülen durumlarda uygulanması gereken düzenlemelerin temelini oluşturur.

Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10)

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanmış olup Yerli Malı Belgesi almak için başvurulan ürünlerin yerli malı niteliğinin belirlenmesi ve belgelendirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenler.

Tebliğin 2'nci maddesinde düzenlemenin açıkça 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63'üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine dayanılarak hazırlandığı belirtilmiştir.

TOBB Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin Uygulama Usul ve Esasları

Tebliğin uygulamasında başvuru, hesaplama, inceleme ve belgelendirme süreçlerinin nasıl yürütüleceğini ayrıntılı olarak düzenlemektedir.

Dolayısıyla 2026 yılında yapılacak yeni başvurularda eski SGM-2014/35 sayılı Tebliğ yerine SGM-2024/10 sayılı yeni Tebliğin dikkate alınması gerekir.

3. Yerli Malı Belgesini Kimler Alabilir?

Yerli Malı Belgesi esas itibarıyla üretici ve ürüne ilişkin bir belgedir.

Sanayi ürünleri bakımından ürünün;

• Sanayi Sicil Belgesine sahip bir sanayi işletmesi tarafından üretilmesi,
• Sanayi Sicil Belgesindeki üretim konusu içerisinde bulunması,
• tamamen Türkiye'de üretilmesi veya üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye'de gerçekleştirilmesi,
• gerekli yerli katkı oranını sağlaması

gerekir.

Bu nedenle yalnızca Türkiye'de kurulmuş bir şirket olmak veya Türkiye'de satış yapmak, bir ürünün otomatik olarak yerli malı kabul edilmesini sağlamaz.

4. Yerli Katkı Oranı En Az %51 Olmalıdır

Yeni Yerli Malı Tebliği'nin en önemli şartlarından biri yerli katkı oranıdır.

Sanayi ürünlerinde ürünün yerli malı olarak kabul edilebilmesi için:

Yerli Katkı Oranı ≥ %51

olmalıdır.

Başka bir ifadeyle ürünün yerli katkı oranının en az yüzde 51 olması gerekmektedir.

Yerli katkı oranının hesaplanmasında ürünün üretiminde kullanılan yerli ve ithal girdiler ile ilgili maliyet unsurları dikkate alınır.

Bu nedenle üreticinin;

• hammadde faturaları,
• yardımcı madde faturaları,
• ithal girdiler,
• gümrük giriş beyannameleri,
• işçilik maliyetleri,
• üretim maliyetleri,
• üretim reçeteleri,
• muhasebe kayıtları

ile hesaplamayı destekleyen diğer belgelerinin düzenli ve birbiriyle uyumlu olması önemlidir.

5. Her Yerli Girdi Otomatik Olarak Yerli Kabul Edilir mi?

Hayır.

Yeni sistemde özellikle Zorunlu Yerli Girdi Listesi önem taşımaktadır.

Sanayi ürününü oluşturan girdiler bakımından Bakanlık tarafından yayımlanan Zorunlu Yerli Girdi Listesine göre yerlilik şartı aranabilir.

Zorunlu yerli girdinin başvuru sahibi üretici tarafından üretilmesi durumunda girdinin en az %51 yerli katkı oranına sahip olması gerekir.

Başka bir üreticiden temin edilmesi halinde ise ilgili girdinin Yerli Malı Belgesinin bulunması gerekir.

Dolayısıyla ürünün toplam yerli katkı oranının %51'in üzerinde çıkması her durumda tek başına yeterli olmayabilir. Ürünün zorunlu yerli girdilere ilişkin şartları da ayrıca kontrol edilmelidir.

6. Yazılım İçin Yerli Malı Belgesi Alınabilir mi?

Evet.

Yeni Tebliğ yazılım ürünlerini de açık şekilde düzenlemektedir.

Ancak yazılım ürünleri açısından özel bir şart bulunmaktadır.

Yazılım ürününün yerli malı olarak kabul edilebilmesi için diğer şartların yanında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilen Teknolojik Ürün (TÜR) Belgesine sahip olunması zorunludur.

Dolayısıyla bir yazılımın Türkiye'deki yazılımcılar tarafından geliştirilmiş olması tek başına Yerli Malı Belgesi alınması için yeterli değildir.

Yazılım ürünlerinde TÜR Belgesi sürecinin de dikkate alınması gerekir.

7. Yerli Malı Belgesi Nereye Başvurulur?

2026 uygulamasında başvurular elektronik sistem üzerinden yürütülmektedir.

Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu almak isteyen üreticiler gerekli belgeleri hazırlayarak;

Sanayi ürünlerinde: Üyesi oldukları Ticaret ve/veya Sanayi Odasına,

Tarım ve hayvancılık ürünlerinde: İlgili Ticaret Borsasına

Sanayi Bilgi Sistemi (SBS) üzerinden başvururlar.

Sanayi ürünleri açısından başvurunun, ürünle ilgili geçerli kapasite raporunu düzenleyen oda üzerinden gerçekleştirilmesi esastır.

8. Yerli Malı Belgesi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Ürünün ve işletmenin niteliğine göre ek belgeler talep edilebilmekle birlikte başvuruda temel olarak aşağıdaki belgeler gündeme gelmektedir:

• Yerli Malı Belgesi Başvuru Dilekçesi,
• Taahhütname,
• Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli,
• hesaplamaya esas faturalar ve diğer belgeler,
• geçerli Sanayi Sicil Belgesi,
• geçerli Kapasite Raporu,
• ilgili döneme ilişkin personel ve prim bilgileri,
• Mali Verileri İnceleme İzni,
• gerekli Mali ve Teknik Raporlar,
• SMMM/YMM ruhsat sureti ve güncel faaliyet belgesi,
• yerli girdilere ilişkin Yerli Malı Belgeleri veya gerekli Yerli Katkı Oranı Raporları,
• ithal girdilere ilişkin faturalar,
• Gümrük Giriş Beyannameleri,
• üretim reçetesi ve üretim hesapları,
• gerekiyorsa Gıda İşletme Kayıt veya Onay Belgesi,
• gerekiyorsa Çiftçi Kayıt Sistemi belgesi,
• gerekiyorsa maden ruhsatı,
• yazılım ürünlerinde TÜR Belgesi,
• ürünün niteliğine göre talep edilen diğer bilgi ve belgeler.

Başvuru dosyası ürün bazında değerlendirilmelidir. Her işletme için bütün belgelerin aynı şekilde aranacağı düşünülmemelidir.

9. Mali Müşavirin Yerli Malı Belgesi Sürecindeki Görevi

Yerli Malı Belgesi başvurusunda mali inceleme önemli bir aşamadır.

Mali uzman, başvuru sırasında kullanılan mali bilgilerin ve bunları tevsik eden belgelerin işletmenin defter ve muhasebe kayıtlarıyla uyumunu ve hesaplamanın doğruluğunu inceler.

Bu kapsamda özellikle;

• alış faturaları,
• ithalat belgeleri,
• gümrük beyannameleri,
• üretim maliyetleri,
• işçilik giderleri,
• yerli ve ithal girdilerin ayrımı,
• muhasebe kayıtları,
• maliyet hesapları,
• Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli

arasında uyum bulunması gerekir.

Bu nedenle Yerli Malı Belgesi başvurusu yalnızca idari bir belge hazırlama işlemi olarak değerlendirilmemelidir.

Başvuru öncesinde muhasebe kayıtları ve maliyet hesaplarının kontrol edilmesi, sonradan ortaya çıkabilecek uyumsuzlukların önlenmesi açısından önemlidir.

10. Teknik Uzmanın Görevi Nedir?

Başvurunun mali yönünün yanında teknik yönü de bulunmaktadır.

Teknik uzman;

• üretim sürecini,
• kullanılan girdileri,
• üretim teknolojisini,
• ürünün niteliğini,
• üretim reçetesini,
• kapasite bilgilerini,
• Sanayi Sicil Belgesi ile ürün arasındaki uyumu

teknik açıdan değerlendirir.

Dolayısıyla Yerli Katkı Oranı hesabının yalnızca muhasebe kayıtları üzerinden hazırlanması yeterli değildir.

Ürünün fiili üretim yapısı ile mali hesaplamanın birbirini desteklemesi gerekir.

11. Başvuru Süreci Nasıl İlerler?

Yerli Malı Belgesi başvuru sürecini genel olarak aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:

1. Ürünün uygunluğu belirlenir.

Öncelikle Yerli Malı Belgesi alınmak istenen ürün açık şekilde belirlenir.

2. Sanayi Sicil Belgesi ve Kapasite Raporu kontrol edilir.

Başvuru konusu ürünün gerekli belgelerde yer alıp almadığı kontrol edilir.

3. Üretim reçetesi hazırlanır.

Ürünün üretiminde kullanılan hammadde ve diğer girdiler belirlenir.

4. Yerli ve ithal girdiler ayrıştırılır.

Faturalar, gümrük belgeleri ve diğer tevsik edici belgeler üzerinden girdilerin niteliği tespit edilir.

5. Yerli Katkı Oranı hesaplanır.

TOBB tarafından belirlenen hesap cetveli kullanılarak ürünün yerli katkı oranı hesaplanır.

6. Mali uzman incelemesi gerçekleştirilir.

Hesaplamaların işletmenin mali kayıtları ve belgeleriyle uyumu kontrol edilir.

7. Teknik inceleme gerçekleştirilir.

Ürünün üretim yapısı ve girdiler teknik uzman tarafından değerlendirilir.

8. SBS üzerinden başvuru yapılır.

Başvuru ve ekleri ilgili Oda/Borsaya elektronik ortamda iletilir.

9. Oda/Borsa kontrolü yapılır.

Başvuru, Tebliğ ve uygulama esaslarına uygunluk açısından incelenir.

10. Uygun bulunan başvuru belgelendirilir.

Gerekli kontrollerin tamamlanması ve başvurunun uygun bulunması halinde Yerli Malı Belgesi elektronik ortamda onaylanır.

12. Yerli Malı Belgesi Kamu İhalelerinde Ne Sağlar?

Yerli Malı Belgesinin en önemli kullanım alanlarından biri kamu ihaleleridir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63'üncü maddesi kapsamında yerli malı teklif eden isteklilere yönelik fiyat avantajı uygulamaları bulunmaktadır.

Ancak uygulama ihale konusu mala, ilgili mevzuata ve ihale dokümanına göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle Yerli Malı Belgesinin bulunması her kamu ihalesinde otomatik olarak aynı avantajın uygulanacağı anlamına gelmez.

İhaleye katılmadan önce ilgili ihale dokümanında yer alan yerli malına ilişkin düzenlemelerin ayrıca incelenmesi gerekir.

13. Yerli Malı Belgesi Başvurusunda En Sık Karşılaşılabilecek Sorunlar

Başvuru sürecinde özellikle şu konulara dikkat edilmesi yararlı olacaktır:

• Başvuru konusu ürünün Sanayi Sicil Belgesinde bulunmaması,
• Kapasite Raporu ile Sanayi Sicil Belgesinin uyumsuz olması,
• üretim reçetesinin maliyet kayıtlarıyla uyuşmaması,
• ithal girdilerin eksik gösterilmesi,
• girdilerin menşe veya yerlilik bilgilerinin yeterli şekilde belgelendirilememesi,
• Yerli Katkı Oranının hatalı hesaplanması,
• zorunlu yerli girdilere ilişkin şartların sağlanmaması,
• muhasebe kayıtları ile hesap cetvelinin uyuşmaması,
• güncel olmayan belgelerin kullanılması,
• yazılım ürünlerinde TÜR Belgesinin bulunmaması.

Özellikle %51 oranının yalnızca matematiksel olarak sağlanmasına odaklanılması doğru değildir.

Hesaplamaya esas verilerin belge ve muhasebe kayıtlarıyla doğrulanabilir olması ve ürünün Tebliğdeki diğer yerlilik şartlarını da karşılaması gerekir.

14. 2026 Yılında Yerli Malı Belgesinde Neler Değişti?

2026 yılı itibarıyla Yerli Malı Belgesi işlemlerinde yeni dönem başlamıştır.

SGM-2014/35 sayılı eski Yerli Malı Tebliği yürürlükten kaldırılmış, yeni SGM-2024/10 sayılı Yerli Malı Tebliği uygulanmaya başlanmıştır.

Yeni sistemde özellikle;

• asgari %51 Yerli Katkı Oranı,
• Zorunlu Yerli Girdi Listesi,
• teknik uzman sistemi,
• mali uzman incelemesi,
• elektronik SBS başvuruları,
• yazılım ürünlerinde TÜR Belgesi,
• ürün ve üretim süreçlerinin daha ayrıntılı kontrolü

ön plana çıkmaktadır.

Eski Tebliğ döneminde düzenlenen Yerli Malı Belgeleri ise yeni Tebliğdeki geçiş hükümleri çerçevesinde belge üzerinde belirtilen geçerlilik süresinin sonuna kadar geçerliliğini koruyabilmektedir.

Sonuç

Yerli Malı Belgesi, Türkiye'de üretim yapan işletmeler açısından özellikle kamu ihalelerine katılım ve ürünün yerlilik niteliğinin belgelendirilmesi bakımından önemli bir belgedir.

2026 yılında uygulanmaya başlayan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) ile sistem önemli ölçüde yenilenmiştir.

Sanayi ürünlerinde temel olarak ürünün Sanayi Sicil Belgesine sahip bir sanayi işletmesi tarafından üretilmesi, üretimin veya üretimin önemli aşamalarının Türkiye'de gerçekleştirilmesi ve yerli katkı oranının en az %51 olması gerekmektedir.

Ancak %51 oranının sağlanması tek başına yeterli değildir. Zorunlu yerli girdiler, üretim süreci, Sanayi Sicil Belgesi, Kapasite Raporu ve ürüne özgü diğer şartların da birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Başvuru öncesinde özellikle üretim reçetesi, yerli ve ithal girdiler, faturalar, gümrük belgeleri ve muhasebe kayıtlarının birlikte kontrol edilmesi, Yerli Katkı Oranı Hesap Cetvelinin doğru hazırlanması açısından önem taşımaktadır.

Mevzuat Dayanakları

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu – Madde 63
• Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10)
• Yerli Malı Tebliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (SGM-2025/4)
• TOBB Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin Uygulama Usul ve Esasları

Mali Müşavir Umut Gökçem